Detaylar

Kategori: Örnek Veri-İçerikler

Kış hastalıkları

Isının düşmesinden , yetersiz beslenmeden , yetersiz kıyafetler sebebiyle soğuk hava yüzünden özellikle uç noktalardaki uzuvların hücrelerinin içindeki sıvılar donunca çekirdekler çatlar ve hücreler ölür . Hücrelerin içinde oluşan buz kiristalleri suyu ihtiyaç yoluyla çeker . Bu nedenle hücrelerin fiziksel ve kimyasal dengeleri bozulur hücreler susuzluk çeker ve ısıtma sistemi kaybolur . 

1 . Vücudun ısısı düşmeye başladığı zaman ilk önce titreme başlar , kıllar dikleşir ,deri sertleşir gerekli önlemler alınmadığı zaman uçorganlarda ( eller ,burun , kulak , ayaklar ve yanaklar ) sızı başlar ve bir süre sonra sızı kesilir . Uzuvlarda tatlı bir ısı başlar .sızının kesilmesi yüzeysel donmanın başladığını gösterir . Gerekli önlemler alınmadığı zaman ; 

2 . Beyin ; kanı hayati organların ( beyin-kalp-ciğerler –böbrek ) çalışması için bu organlara gönderir ve vücut ısı dağılımını önlemek için küçülür ( oturma pozisiyonu ) gerekli önlemler alınmaz ise ileri seviyede donma ( frozbıte ) meydana gelir . 

3 .taşıma : kazazede hangi şekilde bulunmuş ise o şekilde ilk yardım yapılmalıdır . Bulunduğu şekilde taşınmalıdır . Uzuvlar açılmamalıdır .uzuvlar açılmaya zorlandığı taktirde hücrelerdeki donuktan dolayı kırılmalar meydana gelebilir .

Soğuğun neden olduğu hastalıklar

Sıfır derece ve altındaki ısılarda ;yetersiz kıyafet , yetersiz beslenme soğuğa uzun süreli maruz kalma sonucunda vücuttaki dokularda meydana gelen yaralanmalara soğuğun neden olduğu hastalıklar denir . 
Kendi arasında ; 

1 . Soğuk şişmesi . 
2 . Donmuş ayak . ( ayak siperi ) 
3 . Hipotermi 
4 . Donma . Olmak üzere 4 kısma ayrılır . 

Soğuk şişmesi 
Yetersiz kıyafetle uzun süre soğuk altında ( özellikle rüzgarlı havada ) kalma sonucu çıplak uzuvlarda : el ( parmak uçları ) , burun ,yanaklar , kulaklarda meydana gelen kızarmalar ve şişmelere denir . 

Tedavisi : etkisi geçicidir .uzuv ısıtılınca hafifce kaşınır ve normal haline döner . Gerekli önlem alınmaz ise uzuvlar daha sonraki donmalara karşı daha duyarlı hale gelir . Yaralanmış uzuvlar normal uzuvlardan daha erken soğuğu hissederler . 

Donmuş ayak (ayak siperi) 
Kışın uzun süreli hareketsiz ayakta kalma , ıslak çoraplar , dar ayakkabı , yetersiz beslenme , yetersiz sıvı alımı ,yetersiz kıyafet sonucunda vücut uç organlarının ısıtılmasında yetersiz kalır . Bu organlardan biriside ayaklardır . 
Donmuş ayağın belirtileri 
A yak donmadan önce üşür gerekli önlem alınmadığı taktirde üşüme bir süre sonra kesilir ve ayakta tatlı bir sıcaklık başlar . 
Bu sıcaklık ayağın donmaya başladığının belirtisidir . Gerekli önlem alınmaz ise donuk ayağın iç kısımlarına doğru yayılır. Donmuş ayak tahta gibi serttir ve bastırınca renk değişimi olmaz .

İlk yardım 
1 . Derhal ıslak çorapları değiştirip kuru çoraplar giyilmelidir . 
2 . Vücut iç ısısını artırmak için sıcak içecekler içilmelidir . 
3 . İmkan var ise ayağı 40 – 42 derecelik sıcak suda bekletilmelidir . 
Kazazede yürümek zorunda ise ; 
4 . Ayaklarının donu çözülmemelidir . Çünkü : donmuş ayakla yürümek çözülmüş ayakla yürümekten daha kolaydır . 
5 . Ayak çözülünce ağrıya ve sızıya karşı önlem alınmalıdır .

Donma (hypothermıa)

V ücut tarafından üretilen ısının ; vücudun kaybettiği ısıyı çeşitli nedenlerle yerine koyamaması sonucu meydana gelen patalojik olaya donma veya hypothermıa denir . 



Vücudun ısı kaybetme yolları 


vücut iki yolla ısı kaybetmektedir . 

1 . İsteğimiz dışında ; 

a . Radyasyon . 
B . Solunum . 

2 . İsteğimizle ; 

a . Temas . 
B . Transfer . 
C . Buharlaşma . 

Vücut kendi içinde iki farklı ısı sistemi barındırmaktadır . 
1 . Hayati organlar ( beyin – kalp – böbrek - ciğerler ) ısısı kor ısı olarak adlandırılmaktadır ve ısıları devamlı 37 derecede sabit kalmaktadır . 
2 . Diğer organların ısısı havaya ve duruma bağımlı olarak 3 –5 derece düşebilmektedir . Bu düşmeler beyindeki sensırlar tarafından titreme olarak uyarılmaktadır . 




Donma ( hypothermıa ) çeşitleri 


ısı kaybına bağlı olarak gelişen donuk hasarı soğuktan korunmanın derece ve yöntemine bağlı olarak 

1 . Lokal . 
2 . Genel . 
3 . Lokal ve genel olmak üzere 3 kısımda meydana gelebilir . 

Lokal soğuk hasarı ( frosbıte ) genel soğuk hasarı ( sistemik hypothermıa ) olarak adlandırılır . Yapılan çalışmalar göstermiştirki donmaları en çok ; 

1 . Alt ekterimetrelerde % 47 , 
2 . Üst ekterimetrelerde % 31 meydan gelmektedir . 




Donmayı ( hypothermıa ) hazırlayan nedenler 


donmanın meydana gelebilmesi ; 

1 . Direk etki . 
2 . Endirek etki ‘ye zemin sağlayan olumsuzlukların meydana gelmiş olması gereklidir . 

1 . Direk etki dış ortamdan kaynaklanan etkidirki dağcılıkta meteorolojik şartlar olarak açıklanmaktadır . 
2 . Endirek etki kişilerden kaynaklanan etkidirki dağcılıkta kişisel hatalar olarak değerlendirilmektedir . 


Donmayı hazırlayan direk ve endirek etkiler 


direk etkiler : 

1 . Havanın soğuk olması . 
2 . Şidetli rüzgar , kar yağışı ,yağmur , don vs . 
3 . Nem , ıslaklık vs .

Endirek etkiler : 

1 . Sağlıksız , bakımsız uzuvlar . 
2 . Yetersiz : beslenme , kıyafet ve sıvı alınması . 
3 . Yeterli uyuyamama . 
4 . Moral durumu . 
5 . Soğuk havalarda yapılan sporlar , aşırı hareket ve eğimler . 
6 . Hareketsizlik . 
7 . Soğuk havalarda alınan alkol , sakinleştirici ilaçlar ve siğara . 
8 . Epilepsi , şeker hastalıkları ,dolaşım bozuklukları deri hastalıkları , kansızlık vb .hastalıklar . 
9 . Beslenme bozuklukları . 
10 . Yaş özelliği ( çok genç ,çok yaşlı ,cinsiyet farkı ) 
11 . Çarpmalardan dolayı meydana gelen doku zedelenmeleri . 
12 . Daha önce geçirilmiş soğuk travmaları . 

Donmada ( hypothermı ) vücut ısısı derecesi 

ısı kaybının yerine koymayı azaltan faktörler 


yapılan geri dönüşüm çalışmaları sırasında bazı hastalıklar ısı kayıbının yeniden kazanılmasını geciktirebilirler . 

1 . Kalp atım gücünü azaltan faktörler . 
2 . Çeşitli ilaçlar ; alkol ,fenotiazinler ( kaşıntı ,döküntü üritiker ) barbitiratlar ( uykusuzlık ,sakinleştiriciler ) sedetif 
( sakinleştirici ) hipnotik ( uyku bozukluğu ) hipoglisemik ( kan şekerinin düşük oluşu ) endokrinopati ( hormon bozukluğu ) 
antitriot ( triot hastalığı ) 
3 . Herhangi bir nedenle gelişen şuur kayıbı . 
4 . Karbonmonoksit solumak . 
5 . Santral sinir sistemi hastalıkları . 
6 . Malnutrisyon ( beslenme bozukluğu ) 
7 . Deri hastalıkları ve geniş yanıklar . 



Donmada ( hypothermıde ) acil bakım hedefleri 


1 . Hemen donmanın ( hypothermının ) ilaçlarını düşünün . 
2 . Hastayı hareket ettirmeden ısı kaybını önleyin . 
3 . Kazazedeyi mümkün olduğunca hızlı ve emniyetli bir şekilde ısıtın . 
4 . Uç ekterimitelerin hızlı ısıtılmasından kaçının ( kan buralarda göllenip hipovolemik şoka neden olabilir )
5 . Kazazede uyanık ise yavaş yavaş sıcak içecek verin . 



Donmadan ( hypothermıa ) korunmanın yolları 


1 . Etkinliğe çıkmadan önce daima en kötü hava koşullarına göre hazırlık yapılmalıdır . 
2 . Dağcının kalori ihtiyacı ılık ve sıcak havaya göre soğuk havalarda % 25 – 50 daha fazladır . Bu nedenle komplike şekerli ve 
karbonhidratlı yiyecekler etkinlik boyunca azar azar alınmalıdır . 
3 . Su içmek ihmal edilmemelidir .kışın su ihtiyacı yazdan daha fazladır . 
4 . Sıvı ihtiyacı kar yiyerek giderilmeye çalışılmamalıdır . Kar hypotehermıyı artırır . 
5 . Aşırı giyisi ve hareket terlemeyi ve nemi artırır . 
6 . Giyisilerin teri dışarı atacak cinsten olanlar tercih edilmelidir . 
7 . Kuru kalmaya dikkat edilmelidir . 
8 . Güç iyi ayarlanmalı ve gerektiği kadar harcanmalıdır . 
9 . Nerede durulacağı iyi bilinmelidir . Gerekirse geri dönülmelidir . 
10. Alkollu içkilerden uzak durulmalıdır .alkol vazodilasyonla ısı kaybını artıracağı gibi idrar miktarını artırarak dehidratasyon oluşmasına yardımcı olur . 
11. Aktivite anında dinlenmeye zaman ayırılmalıdır . 
12. Risklerin farkında olunmalı erken belirtiler değerlendirilmelidir . 
13. Daha sonraki etkinlikler düşünülerek haypothermıye girmemek için ısı kaybını önleyecek ve enerjiyi koruyacak şekilde kamp ve rüzgarsız yerler araştırılmalıdır . 



Donma alanında ( frosbıte ) öneriler 


1 . Kazazedeyi rüzgardan koruyarak daha fazla ısı kaybı önlenmeli ve özellikle ıslak giyisilerin ( iç çamaşır , eldiven , çorap , botlar ) vücutla teması kesilmelidir . 
2 . Acil kamp kurularak kazazedenin daha fazla donması önlenmelidir . 
3 . Hızlı ısıtma ile tedavi şansı var ise bunun ağrılı bir prosedür olacağı unutulmamalıdır . Ağrı ve laktik asitle diğer metebolik 
artıkların sirkilasyona ani karışması ile şokun gelişebileceği unutulmamalıdır . 
4 . Çözülmüş uzvun fonksiyonel olmayacağı unutulmamalıdır . 
5 . Çözülmüş uzuv ödemli olacağından gerekli önlemler alınmalıdır . 
6 . Donmuş uzuvda ilerleyici harabiyet minimaldir şayet hemen kurtarma mümkün değilse uzvu o halde bırakmak isabetli yoldur . 
7 . Donmuş bir uzvun kullanılması daha ileri hasar oluşturabilir . 
8 . Yeniden ısıtılan uzuv normal fonksiyonlarına dönmek için basınç uygulamak veya yeniden donma olasılığına karşı etkinlik yapmak daha büyük hasarlar oluşturur . 
9 . Kurtarılan her kazezede mutlaka tıbbı bakım almalı veya hastanede kontrolden geçirilmelidir .

V ücut tarafından üretilen ısının ; vücudun kaybettiği ısıyı çeşitli nedenlerle yerine koyamaması sonucu meydana gelen patalojik olaya donma veya hypothermıa denir . Sıvı kaybı (dehidratasyon)

Vücut ; fazla miktarda sıvı ile birlikte tuz ve minarelde kaybeder belirli miktardaki vücut sıvısı vücudun normal faaliyetleri yerine getirilirken kaybedilir . Soğukta ; kuru ve rüzgarlı havada sıvı kaybı yaz etkinliğinden daha fazladır . Vücut rüzgarın etkisini azaltmak için kendini nemli tutmak zorundadır . Buda daha fazla ısı kaybı demektir . 

Sıvı kaybının belirtileri 

S oğuk havada sıvı kaybının belirtileri sıcak bitkinliği ile aynıdır . 

1 . Ağız ,dil boğaz yanar ve kurur . 
2 . Yutkunmak güçleşir . 
3 . Bayılma nöbetleri ve aşırı baş ağrısı baş dönmesi oluşur . 
4 . Kusmalı yada kusmasız midde bulantıları oluşur . 
5 . Aşırı yorgunluk ve güçsüzlük hissedilir . 
6 . Adelelerde kramplar meydana gelir . 

Sıvı kaybının önlenmesi 

D ehidratasyondan korunmanın yolları hem sıcak hem soğuk havalar için aynıdır . Kışın su kardan elde edildiği için içinde minareller yoktur içilen her suya minarel takviyesi yapmak gereklidir . Dehıdratasyon kişiden kişiye göre değiştiğinden yapılan işe göre sıvı alınmalıdır ve kışın sıvılar vücut ısısında olmalıdır

• < Önceki